
Cuối bữa tối bên bánh ngọt nhẹ, hãy rót sherry ngọt có siro cây phong và nho khô này.
33 chai
Vang cường hoá có thêm rượu mạnh trong quá trình làm, thường có độ cồn cao hơn vang thông thường. Nhóm này gồm Port, sherry, Muscat và Tawny Úc, cùng những kiểu riêng như Pineau des Charentes. Có chai rất khô để uống lạnh với món mặn, có chai ngọt đậm dùng cùng bánh hoặc phô mai.

Cuối bữa tối bên bánh ngọt nhẹ, hãy rót sherry ngọt có siro cây phong và nho khô này.

Dành cho người thích sherry khô và đậm, nhắm cùng gan ngỗng hoặc thịt hun khói.

Cuối bữa với hạt rang hoặc sô cô la đen, ly tawny đầy đặn này để nhâm nhi thật chậm.

Khép bữa tối bằng rượu cường hoá của riêng vụ 2000, hợp bánh tart hạnh nhân hoặc sô cô la đen.


Sô cô la đen, bánh ngọt hay phô mai xanh cuối bữa hợp port ngọt vừa, chát mượt.

Bánh hạnh nhân, phô mai xanh hoặc sô cô la đen ăn cùng Tawny Port ngọt đầy mà không gắt, thơm hạt dẻ nướng.

Tráng miệng đậm vị, kem hoặc phô mai xanh ăn cùng sherry ngọt, thơm óc chó rang và có cà phê.

Hợp bữa hải sản hoặc sushi, sherry Fino khô, giòn, vị ô liu xanh, nên ướp lạnh.

Ô liu, hạnh nhân hay sashimi nên đi với sherry khô hẳn, uống lạnh, hợp cả măng tây.

Mở cuối bữa cùng hạt rang, giăm bông khô hay phô mai già, chai Oloroso rất khô, đầy, có óc chó và cà phê đen.

Mở cuối bữa cùng kem vani, bánh sô cô la hay phô mai xanh, chai sherry này ngọt sánh, thơm nho khô, cà phê và mật ong.

Dùng sau bữa cùng phô mai xanh hay sô cô la đen, chai sherry này đậm đặc, hậu vị rất lâu.

Bánh tart anh đào chua hay phô mai xanh cuối bữa kéo theo một ly vang đỏ ngọt, ấm, nhiều nho khô.

Đuôi bò hầm, má heo om hay phô mai lâu năm sẽ đẹp đôi với sherry Oloroso khô, hạt khô, đọng lâu.

Mở khai vị cùng hạnh nhân rang, jamón hay ô liu, với chai sherry khô, rất sắc, hậu vị mặn và hạt.

Dùng khi muốn kết bữa bằng sô cô la đen hay phô mai xanh, với một chai sherry ngọt đặc, hậu vị rất lâu.

Dùng cuối bữa cùng quả hạch, phô mai cứng hay sô cô la, chai port tawny ngọt mượt và rất ấm.

Bánh sô cô la nhân chảy hay phô mai cuối bữa hợp port ngọt, nhiều lớp gia vị.

Hợp để biếu hoặc khép bữa tối cùng phô mai xanh và sô cô la đen, vì chai port này của riêng vụ 1999.

Ai thích sherry khô, hạt phỉ và vị mặn sẽ thấy hợp, ăn kèm giăm bông muối hoặc phô mai cứng càng ngon.

Hợp khi muốn nhâm nhi sherry khô cùng phô mai cứng lâu năm, với mùi hạt óc chó và sô cô la đắng.

Bánh ngọt, món sữa chua hay phô mai xanh vị mạnh cuối bữa hợp sherry rất ngọt này.

Mở khai vị cùng hạnh nhân rang hay ô liu, chai port trắng này khô hơn hẳn nhóm port đỏ, ấm và tròn.

Dùng cuối bữa cùng sô cô la đen hay phô mai xanh, chai port ngọt đậm, ấm, hậu vị rất dài.

Chai ngọt để nhâm nhi cuối bữa, thơm quả vả khô, chà là, caramel, mật ong và hạt phỉ nướng.

Chai khai vị ngọt này hợp gan ngỗng, dưa lưới hay bánh hạnh nhân, ngọt mà không dính.

Gan ngỗng, dưa lưới hay phô mai xanh đều hợp chai khai vị ngọt mềm và ấm này.

Hợp để biếu hoặc khép một bữa tối lớn bằng port 40 năm tuổi, cùng crème brûlée hoặc quả sung.

Kết bữa với bánh hạnh nhân, phô mai già hay sô cô la sữa thì Tawny này ngọt mà cân, mượt và ấm.

Gỏi cuốn, cá hấp hay salad hợp một chai trắng Loire nhẹ, mượt, chua tươi, chút ngọt.

Bữa hải sản hay món khai vị sẽ hợp chai trắng thơm nhẹ, tròn và thoảng hoa hồng này.
Giá vang cường hoá chênh nhau khá xa tuỳ dòng, cột giá lấy theo chai rẻ nhất còn hàng của mỗi nhóm.
| Dòng | Dung tích | Nồng độ | Giá từ |
|---|---|---|---|
| Vang giá tốt | 750ml | 12% | 380.000 ₫ |
| Vang Tây Ban Nha | 750ml | Không ghi trên nhãn | 713.000 ₫ |
| Vang Bồ Đào Nha | 750ml | 19,5% | 785.000 ₫ |
| Vang ngọt | 750ml | 17% | 850.000 ₫ |
| Vang Pháp | 750ml | 17,5% | 1.600.000 ₫ |
| Vang cao cấp | 750ml | Không ghi trên nhãn | 3.480.000 ₫ |
Vang cường hoá được thêm rượu mạnh trong quá trình sản xuất, thường đạt khoảng 15 tới 22% cồn. Port ngọt và sherry khô là hai kiểu quen thuộc. Để chọn chai, điều cần phân biệt trước là độ ngọt và hương quả hay hạt rang, thay vì chỉ xem độ cồn.
Với Port, rượu mạnh được thêm khi nước nho còn lên men, giữ lại một phần đường tự nhiên. Nhiều sherry khô lại được cường hoá sau khi lên men hết đường. Sherry ngọt có cách làm hoặc phối riêng, nên không thể coi mọi chai sherry đều bắt đầu giống hệt nhau.
Cách ủ sau đó tạo thêm khác biệt. Rượu giữ trong bồn kín ít gặp không khí sẽ còn màu tươi và vị quả. Rượu nằm lâu trong thùng gỗ, gặp không khí từ từ, chuyển sang màu hổ phách hay nâu, mùi hạt rang và caramel. Oxy hoá ở đây là quá trình rượu tiếp xúc với không khí làm đổi màu và mùi, một phần cố ý trong cách làm.
Vì nhiều cồn, vang cường hoá thường được rót ly nhỏ khoảng 60ml. Chai khô rót lạnh trước bữa, chai ngọt dùng sau bữa cùng bánh, hạt hay phô mai.
Port là vang của thung lũng Douro, Bồ Đào Nha, độ cồn khoảng 19 tới 22%. Từ cùng cách làm, Port tách thành hai nhánh tuỳ rượu nằm trong bồn kín hay trong thùng gỗ lâu năm.
Ruby thường được giữ trong những bồn hoặc thùng lớn để hạn chế oxy hoá, nhờ đó còn màu đỏ và hương quả rõ. Porto Cruz Special Reserve Douro giá chưa tới 400.000đ giúp tìm hiểu Port, hoặc dùng làm sốt cho món thịt.

Quinta do Noval Fine Ruby Port là lựa chọn khác khi muốn hương mận và quả đỏ. Noval Late Bottled Vintage Port mang một niên vụ và được nuôi trong gỗ từ 4 tới 6 năm trước khi đóng chai. LBV và Vintage có cách phát triển khác nhau, không nên xem LBV là bản gần như giống hệt Vintage.
Tawny nằm lâu trong thùng gỗ nhỏ, gặp không khí từ từ nên màu nhạt dần sang nâu cam. Mùi chuyển sang hạnh nhân, quả sung khô và caramel. Quinta do Noval Tawny Port là chai Tawny trẻ, quanh 1 triệu, mở ra uống được ngay.

Sandeman Porto Tawny 10 Years dưới 800.000đ gợi hạt rang, caramel và mứt mận. Noval 10 Years Tawny Port thuộc cùng kiểu rượu để so. Các chai Douro không cường hoá được giới thiệu riêng trong nhóm vang Bồ Đào Nha, tránh nhầm địa danh với loại rượu.
Vintage Port mang một năm thu hoạch được nhà làm công bố, đóng chai sớm rồi phát triển tiếp trong chai. Gran Cruz Porto Vintage 1998 và Gran Cruz Porto Vintage 1999 giá quanh 1,3 triệu mang rõ niên vụ trên nhãn. Với chai đã lâu năm, tình trạng bảo quản quan trọng không kém con số năm.

Vintage Port lâu năm thường có cặn. Dựng chai đứng trước khi mở giúp cặn lắng xuống, sau đó gạn chậm và dừng khi cặn gần tới cổ chai. Theo dõi hương trong lúc thao tác, vì chai già không nhất thiết chịu được nhiều giờ trong bình.
Sherry làm ở vùng Jerez, cực nam Tây Ban Nha. Độ khô hay ngọt của sherry đọc được ngay ở tên kiểu trên nhãn, nên biết vài tên là chọn đúng được.
Fino ủ dưới một lớp men trắng gọi là flor phủ kín mặt rượu. Rượu ít gặp không khí nên giữ vị tươi, màu nhạt, độ cồn khoảng 15 tới 17%. Tio Pepe Fino Muy Seco là sherry rất khô, nhẹ, ướp lạnh như vang trắng rồi ăn kèm đậu phộng rang hay tôm hấp.

Ngoài Tio Pepe có Sandeman Don Fino Sherry. Amontillado ủ dưới flor như Fino trước, rồi mới để gặp không khí, nên rượu sẫm hơn và có mùi hạt, như Lustau Amontillado Los Arcos. Hai kiểu này đều khô, khác nhau ở màu và độ đậm.
Oloroso được nuôi theo hướng oxy hoá, thường có hương óc chó và vị đầy, độ cồn khoảng 17 tới 22%. González Byass Alfonso Oloroso Seco Jerez và Lustau Don Nuño Dry Oloroso là hai dòng khô. Valdespino Don Gonzalo Oloroso VOS có tuổi bình quân trên 20 năm, thêm hương gỗ và vỏ cam.

Palo Cortado nằm giữa hai kiểu trên, mũi thanh như Amontillado mà vị đầy như Oloroso. Có Lustau Palo Cortado Península và Leonor Palo Cortado 12 năm. Chai Apóstoles Palo Cortado VORS 30 năm là kiểu Medium, phối Palo Cortado với Pedro Ximénez nên hơi ngọt, không khô như hai chai kia.
Cream là sherry có độ ngọt rõ, thường phối rượu khô với rượu ngọt. Sandeman Armada Superior Cream và Lustau East India Solera là hai ví dụ, chai sau phối Oloroso với Pedro Ximénez. Có thể rót với đá, nhưng không nên mô tả cả nhóm là chỉ ngọt nhẹ.
Ngọt nhất là Pedro Ximénez làm từ nho phơi nắng cho cô đường, đặc sánh như mật, mùi nho khô và chà là, như Lustau Pedro Ximénez San Emilio hay Valdespino El Candado. Gonzalez Byass Noe Pedro Ximenez là bản VORS, tuổi bình quân trên 30 năm, đen sẫm và đặc, chỉ cần rót 30ml cạnh một viên sô cô la đen là thành món tráng miệng.

Ngoài Port và sherry, vài vùng khác có cách làm riêng. Remi Landier Pineau des Charentes Blanc là nước nho tươi pha với rượu cognac non của vùng Charentes, Pháp. Rượu ngọt mát, mùi mơ khô và mật ong, uống lạnh trước bữa hay với dưa lưới. Bản Pineau Rosé cùng nhà dùng nho đỏ.
Úc làm vang cường hoá từ lâu. Yalumba Antique Muscat ngọt mùi nho khô, mật ong sẫm, giá dưới 1 triệu. Penfolds Grandfather Rare Tawny là Tawny già của Penfolds lấy từ hệ solera, giá trên 3,5 triệu, dành cho người sưu tầm nhà này. Nam Phi có Fairview Sweet Red Paarl, vang đỏ pha brandy cho bàn tráng miệng.
Madeira của đảo Madeira và Marsala của Sicilia là hai kiểu cường hoá nổi tiếng khác, mỗi loại có thang khô ngọt riêng. Những chai ngọt không cường hoá như Sauternes, Tokaji được xếp ở nhóm vang ngọt.
Chọn kiểu khô hay ngọt trước khi đặt ngân sách sẽ dễ hơn. Port Vintage và Tawny lâu năm không cùng cách thưởng thức dù giá gần nhau. Với sherry, Fino khô và Pedro Ximénez rất ngọt cũng phục vụ những món khác hẳn.
| Giá mỗi chai | Nên chọn | Hợp với dịp |
|---|---|---|
| Dưới 1 triệu | Porto Cruz Special Reserve, Sandeman Tawny 10 Years, Lustau Amontillado Los Arcos, Tio Pepe, Noval Fine Ruby | Uống ở nhà, nấu sốt, thử cho biết |
| 1 tới 2 triệu | Noval LBV, Noval 10 Years Tawny, Gran Cruz Vintage 1998, 1999, Lustau San Emilio, Don Gonzalo VOS | Cho người thích hương quả hoặc hạt, tùy kiểu |
| Trên 3 triệu | Royal Oporto 40 Years, Gran Cruz 30 Anos, Noval Colheita 2000, Apóstoles VORS, Noe VORS, Penfolds Grandfather | Quà cho người đã thích vang cường hoá |
Royal Oporto 40 Years Tawny và Gran Cruz Porto 30 Anos thường quanh 3 triệu, dành cho người thích hương hạt, quả khô và caramel. Quinta do Noval Colheita 2000 ghi năm thu hoạch 2000. Năm ấy khác số tuổi của Tawny phối, nên cần phân biệt khi mua quà theo một mốc kỷ niệm.
Tawny có chỉ dẫn tuổi là bản phối nhiều năm, được đánh giá theo đặc điểm của độ tuổi ghi trên nhãn. Con số không phải tuổi của từng giọt rượu. Colheita lại thuộc một năm thu hoạch, nằm thùng ít nhất 7 năm, thường ghi cả năm hái và năm đóng chai.
Vintage là Port của một năm, đóng chai sớm và già trong chai. LBV cũng ghi năm nhưng đã nằm thùng 4 tới 6 năm, mở ra là uống được. Năm trên nhãn là năm hái nho, khác với số năm rượu nằm trong thùng.
Trên sherry, VOS nghĩa là tuổi bình quân trên 20 năm, VORS trên 30 năm, Seco là khô, Muy Seco là rất khô. Chai ghi Medium hay Cream là có đường, dù tên kiểu bên cạnh là Palo Cortado hay Oloroso.
Fino khô đáng thử trước bữa với hạt rang hoặc món hải sản. Tawny và Pedro Ximénez lại thường dùng cùng bánh, phô mai hoặc món ngọt. Đây là gợi ý kết hợp, bạn vẫn nên xem độ ngọt của cả rượu lẫn thức ăn.
| Lúc rót | Kiểu nên mở | Chai để thử |
|---|---|---|
| Trước bữa, cần ly khô và lạnh | Fino, White Port khô | Tio Pepe Fino, Sandeman Don Fino, Noval Extra Dry White Port |
| Trong bữa, món thịt hầm đậm | Amontillado, Oloroso khô | Lustau Amontillado Los Arcos, Alfonso Oloroso Seco |
| Sau bữa, với bánh và hạt | Tawny Port, Cream sherry | Sandeman Tawny 10 Years, Sandeman Armada Cream |
| Với phô mai xanh, sô cô la đen | Ruby, LBV, Vintage Port | Noval Fine Ruby, Noval LBV, Gran Cruz Vintage |
| Rưới lên kem, uống thay món ngọt | Pedro Ximénez | Lustau San Emilio, Noe Pedro Ximénez |
Người chưa quen vị khô của Fino có thể thử Noval Extra Dry White Port pha tonic và nhiều đá, ly mát và dễ uống hơn. Món Việt đi cùng vang cường hoá nhiều hơn người ta nghĩ. Fino lạnh hợp gỏi tôm, chả giò, đậu phộng rang muối. Oloroso khô ăn với thịt kho tàu hay vịt quay. Tawny dùng với bánh flan, chè hạt sen, bánh trung thu nhân hạt.
Fino cần giữ hương tươi nên thường dùng sớm sau khi mở. Tawny và các kiểu đã trải qua oxy hoá trong thùng thường bền hương hơn. Tuy vậy, độ ngọt hoặc số tuổi riêng lẻ chưa đủ để quyết định chai mở rồi giữ được bao lâu.
| Kiểu | Rót ở | Sau khi mở |
|---|---|---|
| Fino, White Port khô | Lạnh như vang trắng | Dùng sớm theo hướng dẫn của nhà làm |
| Amontillado, Palo Cortado, Oloroso | Mát, hơi dưới nhiệt độ phòng | Đậy kín, giữ mát và theo dõi mùi vị |
| Cream, Pedro Ximénez | Mát hoặc với đá | Thường bền hương hơn Fino, tùy chai |
| Ruby, LBV | 12 tới 16°C | Theo hướng dẫn từng dòng và cách lọc |
| Tawny, Tawny có tuổi | 10 tới 14°C | Giữ mát, xem khuyến nghị của từng nhà |
| Vintage Port | 12 tới 16°C, sau khi gạn cặn | Theo dõi sát hương sau khi mở |
Tawny thường rót mát khoảng 10 tới 14°C để hương cồn không lấn vị hạt và quả khô. Fino cần lạnh hơn và nên cất ngăn mát sau khi mở. Rượu đã biến mùi bất thường không nên mặc định tận dụng nấu ăn chỉ vì đã qua thời gian dùng ngon.
Port và sherry có nhiều chai cùng nhà, khác nhau một chữ, như Noval Tawny với Noval 10 Years Tawny, hay Vintage 1998 với 1999. Lúc người giao tới, bạn đọc đủ tên kiểu, số tuổi hoặc năm, kiểm con tem cùng nhãn phụ in tiếng Việt, đúng hết mới trả tiền.
Hoá đơn VAT xin ngay từ lúc đặt hàng. Chai đưa tới không đúng đơn thì cửa hàng hoàn tiền và trả cả phí vận chuyển hai lượt, đúng nội dung trang cam kết chính hãng. Với chai Port hay sherry được biếu mà bạn chưa chắc, nhắn qua Zalo ảnh nhãn trước, nhãn sau và cổ chai để được xem miễn phí.